Samenwerking met lokale woonactoren

Op woensdag 16 oktober organiseerde Samenhuizen vzw een studiedag voor mandatarissen, ambtenaren, adviesraden, OCMW’s, sociale huisvestingsmaatschappijen, intercommunales en stadsontwikkelingsbedrijven: hoe cohousing en woningdelen faciliteren en stimuleren in je beleid en beleidspraktijk als gemeente, stad of lokale woonactor?

Met Oak Tree Projects hebben we intussen zeven projecten in portefeuille: twee in bouwfase, één waarvan de vergunningsaanvraag werd ingediend, en vier in vergunningsfase. Bij elk project horen de nodige gesprekken met de verschillende lokale beleidsinstanties en de erbij horende uitdagingen. Tijdens deze studiedag mochten wij dan ook getuigen over inclusie in cohousing en onze ervaring met lokale woonactoren.

Onze vraag

Als jonge sociale onderneming heb je een leuk idee en heel veel enthousiasme en goede wil. Je wilt iets doen voor de maatschappij en je bent er van overtuigd dat iedereen staat te springen om mee te helpen. Je botst echter vaak op een muur van regelgeving en soms ook argwaan, omdat het nog nooit werd gedaan.

Onze vraag lijkt zeer eenvoudig: we willen betaalbaar bouwen en inclusief wonen mogelijk maken voor personen met een ondersteuningsnood. Wij vragen hiervoor geen middelen en wij ontvangen geen subsidies. Tegelijkertijd willen we dit realiseren met en voor personen met een beperkt budget, zonder verlies van hun inkomen.

Daar tegenover staat een zeer grote wachtlijst voor aangepaste zorg en ondersteuning: betaalbaar wonen is en blijft een zeer actuele en prangende vraag. Er zijn echter heel wat uitdagingen in de huidige regelgeving.

De uitdagingen

Er wordt vaak een zeer strikte minimumoppervlakte opgelegd voor wooneenheden. Allereerst zijn deze gevraagde minimumoppervlaktes niet betaalbaar zonder subsidies. Maar gezien Oak Tree Projects ook mee bouwt aan de gemeenschappelijke ruimtes toegankelijk voor alle buren, zou men niet uitsluitend rekening mogen houden met de vierkante meters van de individuele studio’s, maar ook met de extra vierkante meters van deze gemeenschappelijke ruimtes.

Een andere Oak Tree oplossing is de opdeling van een woning met aparte binnennummering. Maar woningopdeling is lang niet in alle steden en gemeenten toegelaten.

Daarnaast merken we dat instellingen en sociale huisvestingsmaatschappijen doorgaans wél uitzonderingen én subsidies krijgen om anders of compacter te bouwen. De regelgeving persoonsvolgende budgetten bij het VAPH is bovendien nog in volle transitie. Er bestaat vooralsnog geen duidelijk wetgevend kader voor nieuwe initiatieven zoals Oak Tree Projects.

Wat is kwalitatief wonen

De huidige regelgeving wil kwalitatief wonen beschermen. Maar wat is kwalitatief wonen?

Een kamer van 20m² in een voorziening met 450m² gemeenschappelijke ruimte enkel voor personen met een handicap? Of kan het ook een studio zijn van 25m² in een cohousing met 450m² gedeelde ruimte, voor de hele cohousing buurt met een diverse groep van bewoners?

Is kwalitatief wonen een ruim verouderd huurappartement? Of woon je beter in een BEN-studio met zonnepanelen, vloerverwarming, waterrecuperatie en warmtepomp?

Voor alle duidelijkheid: dit is geen pleidooi tegen voorzieningen, want deze zijn absoluut noodzakelijk voor personen met een nood aan permanente omkadering.

Een ondersteunend beleid

We zijn grote voorstander van een ondersteunend lokaal beleid. Een jonge sociale onderneming beschikt niet over dezelfde middelen als de overheid om oplossingen te bedenken binnen het huidige wetgevend kader. Idealiter zoeken we samen naar een oplossing. Bovendien behoort een kruisbestuiving tot de mogelijkheden en kunnen dit soort vernieuwende projecten ook het beleid van de stad of gemeente mee ondersteunen.

Steden of gemeenten kunnen ook helpen door het gesprek niet te beperken tot de dienst ruimtelijke ordening, maar door samen met de diensten Welzijn, Bevolking en Wonen een kader uit te werken.

Er is ook een dringende nood aan meer uitwisseling tussen de verschillende steden en gemeenten over de mogelijke oplossingen op vlak van wetgeving. Nu is het vaak nog maatwerk. En dat was natuurlijk net de doelstelling van deze studiedag. We hopen dan ook dat de verschillende aanwezige woonactoren actief aan de slag gaan met de verschillende uitdagingen uit onze getuigenis.


Oak Tree Projects cvba-so gebruikt dit mailadres enkel om je op de hoogte te houden van Oak Tree initiatieven. We geven je gegevens nooit door aan derden en bewaren ze met de nodige beveiliging. Meer details hierover vind je terug in ons privacybeleid.